صلح نامه ملک، یک قرارداد حقوقی برای انتقال مالکیت یک ملک به شخصی دیگر است. این قرارداد در واقع جایگزین سند مالکیت است. استفاده از صلح نامه میتواند مزایای مختلفی برای طرفین معامله داشته باشد. بنابراین گاهی اوقات توصیه میشود به جای استفاده از مبایعه نامه، از صلح نامه استفاده شود.
در این مقاله شما را با انواع صلح نامه ملک آشنا کرده، تفاوت آن را با مبایعه نامه توضیح داده و در نهایت یک نمونه صلح نامه ملک در اختیار شما قرار میدهیم. بنابراین، برای آشنایی با نحوه استفاده از صلح نامه ملک، حتما این نوشته را تا انتها مطالعه فرمایید.
انواع صلح نامه ملک
صلح نامه را از جهات مختلف میتوان به دستههای متفاوتی تقسیم کرد. در ادامه انواع صلح نامه را از منظرهای متفاوت توضیح میدهیم.
انواع صلح نامه از جهت مسئله سکونت
صلح نامه از جهت مسئله سکونت به ۲ نوع زیر تقسیم میشود:
- صلح سکنی
- صلح غیر سکنی
صلح سکنی به حالتی از صلح اشاره دارد که مالک اجازه سکونت در ملک را به دیگری میدهد. اما صلح غیر سکنی، به هر حالتی اشاره دارد که موضوع سکونت در آن مطرح نیست. مثلا اگر شما اجازه استفاده از انباری ملک خود را به واسطه قرارداد صلح به دیگری بدهید، به دلیل اینکه موضوع صلح در آن مطرح نیست، در واقع قرارداد شما صلح سکنی نیست.
البته بهتر است به این نکته هم اشاره کنیم که صلح یا سکنی هست یا سکنی نیست. به عبارت دیگر، در قوانین و اصطلاحات حقوقی، چیزی به نام صلح غیر سکنی نداریم. صلح نامه را از منظر مدت حق استفاده نیز میتوان توضیح داد. در ادامه توضیحات مربوطه را ارائه میکنیم.
انواع صلح نامه از جهت مدت حق استفاده
صلح نامه را از جهت مدت حق استفاده میتوان به دو دسته زیر تقسیم کرد:
- صلح عمری
- صلح رقبی
در صلح عمری، مالک که به او مصالح هم گفته میشود، مالکیت ملک خود را به فرد دیگری که به او متصالح گفته میشود واگذار میکند با این شرط که مالک حق استفاده از ملک را تا آخر عمر برای خود نگه میدارد. در واقع در صلح عمری، حق استفاده از ملک تا آخر عمر برای استفاده مالک محفوظ است، اما پس از فوت، مالکیت ملک به متصالح میرسد.
در صلح رقبی، مالکیت ملک از مصالح به متصالح منتقل میشود، اما حق استفاده از ملک به مدت محدودی در اختیار متصالح قرار دارد. هر کدام از این نوع قراردادهای صلح، در شرایط خاصی کاربرد دارد.
مثلا صلح عمری برای حالتی که فردی بخواهد اموال خود را پیش از فوت به ورثه خود منتقل کند، گزینه بسیار مناسبی است. همچنین صلح رقبی برای حالتی که مثلا فردی میخواهد امروز ملک خود را به برادرش بفروشد، اما قصد دارد ۱ سال آینده راه هم در آن ملک سکونت داشته باشد، جایگزین مناسبی برای مبایعه نامه است.
علاوه بر مسئله سکونت و مدت حق استفاده، صلح را میتوان از نظر مبلغ معامله یا عوض معامله نیز دستهبندی کرد. به این موضوع در ادامه این نوشته میپردازیم.
انواع صلح از نظر مبلغ معامله
در قرارداد صلح، میتوان عوض یا مبلغی برای انتقال مالکیت در نظر نگرفت، یا آن را به شیوههای مختلفی تعریف کرد. همین تنوع، انواع مختلفی از صلح را بوجود میآورد. میتوانید انواع صلح نامه را از نظر مبلغ معامله در ادامه مشاهده کنید.
- صلح نامه هبهای
- صلح نامه معوض
- صلح نامه شراکتی
- صلح نامه مشروط
- صلح نامه تملیکی
در صلح نامه هبهای، مالکیت بدون دریافت هیچ مبلغی از مصالح به متصالح منتقل میشود. مثلا اگر فردی بخواهد ملکی را به دیگری هدیه دهد، میتواند از این نوع قرارداد استفاده کند.
در صلح نامه معوض، مبلغ یا مالی در ازای انتقال مالکیت ملک مورد نظر، تعیین میشود. البته لزومی ندارد این مبلغ یا مال با ارزش ملک در تناسب باشد.
در صلح شراکتی، موضوع تقسیم ملک و منافع آن بین چند نفر است. در این صلح نامه میزان سهم و حقوقی هر یک از شرکا و همچنین تعهدات هر یک عنوان میشود. در صلح نامه مشارکتی نیز رد و بدل شدن پول الزامی نیست.
صلح نامه مشروط نیز برای حالتی که مالک، برای انتقال مالکیت به متصالح، شرایط خاصی را در نظر گرفته باشد. مثلا پدری میتواند با این صلح نامه، شرط انتقال مالکیت را ازدواج فرزندش تا سن مشخصی تعیین کند.
در صلح نامه تملیکی نیز مالکیت به صورت کامل و بدون داشتن هیچ گونه حق بهرهبرداری برای مصالح، به متصالح منقل میشود. در واقع در این نوع صلح نامه، انتقال مالکیت به صورت تمام و کمال انجام میشود. حالا که با انواع صلح نامه ملک آشنا شدیم، تفاوت صلح نامه با مبایعه نامه را توضیح میدهیم.
تفاوت صلح نامه ملک با مبایعه نامه
صلح نامه و مبایعه نامه از ۴ جهت با هم تفاوت دارند.
- ماهیت حقوقی
- میزان انعطاف پذیری
- هدف و کاربرد
- هزینهها و مالیات
ماهیت حقوقی مبایعه نامه از اسم آن مشخص است. کلمه مبایعه نامه به بیع که به معنای خرید و فروش است اشاره دارد. بنابراین ماهیت مبایعه نامه ثبت خرید و فروش و توافقات مربوط به آن است. اما ماهیت صلح نامه، توافق طرفین برای انتقال مالکیت است و اساسا پرداخت وجه در آن ملاک اصلی نیست.
صلح نامه به نسبت مبایعه نامه انعطاف بیشتری دارد. در مبایعه نامه باید شرایط پرداخت با دقت بالایی نوشته شود. اما در صلح نامه اصلا ممکن است پرداختی در کار نباشد. از طرفی در صلح نامه میتوانید شرایط خاصی مثل استفاده مالک تا پایان عمر، پس از انتقال مالکیت را تعیین کنید. اما در مبایعه نامه چنین مواردی معمول نیست.
هدف و کاربرد مبایعه نامه، تامین منابع طرفین حول محور «فروش» ملک است. اما در صلح نامه، هدف و کاربرد اصلی «انتقال مالکیت» یا «انتقال حق بهرهبرداری یا شراکت»و تعیین شرایط مربوط به آن است.
در انتقال مالکیت به واسطه مبایعه نامه، شما باید بر اساس ارزش معامله هزینههایی مثل هزینه انتقال سند، حقاثبت و حقالتحریر پرداخت کنید. اما در صلح نامه، از آنجایی که ممکن است هیچ مبلغی بین طرفین قرارداد رد و بدل نشود، ممکن است هیچگونه مالیاتی شامل حال شما نشود.
با توجه به اینکه تفاوتهای صلح نامه ملک و مبایعه نامه را متوجه شدیم، در ادامه یک نمونه صلح نامه ملک قرار گرفته و همچنین فایل مربوط به آن برای دانلود قرار میگیرد.
نمونه صلح نامه ملک
میتوانید صلح نامه ملک را بر اساس مواد زیر تنظیم کنید:
- اطلاعات طرفین قرارداد
- مورد صلح
- منافع مورد مصالحه
- مبلغ مورد معامله
- شرایط قرارداد صلح
- امضای طرفین و شهود
در بخش «اطلاعات طرفین قرارداد» باید با رجوع به مدارک هویتی ایشان، اطلاعات را دقیقا مطابق آنچه در مدارک هویتی درج شده، در قرارداد بنویسید تا در آینده سوءتفاهمی از این جهت حاصل نشود.
در بند مربوط به «مورد صلح» باید مشخصات ملک را با ذکر آدرس ثبتی ملک بنویسید. حتما این اطلاعات را با مراجعه به سند ملک استخراج کرده و در صلح نامه ثبت کنید. بنابراین حتما باید پلاک ثبتی، فرعی و اصلی ملک مورد نظر را در صلح نامه یادداشت کنید.
در بند مربوط به «منافع مصالحه»، میتواند شرایط صلح از عمری بودن یا رقبی بودن را درج نمایید. همچنین در بند «مبلغ مورد معامله»، میتوانید اگر مبلغی برای انجام معامله در نظر گرفته شده است را بنویسید. در بند «شرایط قرارداد صلح»، هرگونه شرایطی برای اجرایی شدن این قرارداد مد نظر دارید را بنویسید.
در نهایت باید مصالح (صلح کننده)، متصالح (صلح گیرنده) و شهود پای این قرارداد را امضا کنند. البته توصیه اکید ما به شما این است که قرارداد صلح را حتما در دفاتر ثبت اسناد رسمی ثبت کنید تا اعتبار قانونی آن بیشتر شود. هر چند صلح نامه دستی نیز فاقد اعتبار نیست، اما پیگیری هر مشکل قانونی از طریق صلح نامهای که به صورت رسمی ثبت شده، بسیار راحتتر است.
